Dobrostan. Czym jest?
Zaktualizowano: 15 cze 2025
Model PERMA wg Seligmana
autorka: Ania Hasterok
W Projekcie DobroSTAN często używamy słowa, które stało się modne, ale bywa też nadużywane – dobrostan.
Przez wiele lat ta psychologia i pokrewne dziedziny zajmowały się przede wszystkim brakiem zdrowia psychicznego – depresją, stresem, dysfunkcjami – które uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie i dobre życie. Psycholodzy pracowali nad tym, jak pomóc ludziom wyjść z depresji, albo doświadczyć ulgi w cierpieniu, czyli jak usuwać warunki uszkadzające życie.
Ale nie zajmowali się tym, jak ich wesprzeć, by stali się szczęśliwsi.
Bo nie bycie nieszczęśliwym to nie to samo co bycie szczęśliwym.
Niezależnie od różnych czynników potrzebujemy dobrostanu, który stanowi drogę dostępu do wewnętrznych zasobów emocjonalnych, intelektualnych i energetycznych.
W ramach swoich badań zajął się teorią dobrostanu zajął się Martin Seligman, amerykański psycholog społeczny. Psychologia pozytywna ukierunkowała swoje zainteresowania na to, co nadaje życiu głębszy sens oraz tworzy warunki, które pozwolą ludziom osiągać życiowy dobrostan.
Okazuje się, że dobrostan, to więcej niż poczucie szczęścia. Nie chodzi w nim o chwilowe poczucie szczęścia czy brak problemów, ale o głęboki, trwały stan psychicznego dobrostanu, który można rozwijać. Składa się on z pięciu zasadniczych elementów:
P jak Positive Emotion – pozytywne emocje
To oczywiste, że unikamy cierpienia i dążymy do odczuwania przyjemności, a ta płynie z poczucia spełnienia, radości, wzruszenia, poczucia wspólnoty. Doświadczanie przyjemnych stanów w dłuższej perspektywie prowadzi do rozwijania osobistych zasobów i kompetencji dzięki rozszerzaniu zakresu uwagi, wzrostowi twórczości i intuicji, ułatwia też przyjmowanie perspektywy innych ludzi, co sprzyja empatii i współpracy. Przeżywanie przyjemnych emocji prowadzi do wytworzenia reakcji fizjologicznych (w układzie krążenia, hormonalnym, nerwowym i immunologicznym oraz w zakresie biologicznych reakcji na stres), które pozytywnie wpływają na poprawę samopoczucia, lepszego stanu zdrowia fizycznego i opóźnienia procesów starzenia się. Kiedy doświadczamy przyjemnych stanów wzrasta nawet skuteczność samokontroli. Kluczowe jest zauważanie i docenianie codziennych, małych źródeł przyjemności.
E jak Engagement – zaangażowanie
Chodzi o stan tzw. przepływu (flow), czyli pełnego zanurzenia w działaniu, które pochłania nas tak bardzo, że tracimy poczucie czasu. Takie momenty dają satysfakcję, poczucie kompetencji i wewnętrznej motywacji. Zaangażowanie budujemy m.in. przez kontakt ze swoimi mocnymi stronami, twórczość, działanie zgodne z wartościami.
R jak Relationships – relacje
człowiek jest przystosowany do budowania relacji z innymi ludźmi, dlatego ich jakość bezpośrednio wpływa na poziom odczuwanego dobrostanu. Jakość naszych więzi wpływa na to, jak się czujemy, jak radzimy sobie w trudnych momentach i jak budujemy poczucie sensu. Warto dbać o autentyczność, uważność i bliskość w kontaktach, nie tylko w życiu prywatnym, ale też zawodowym.
M jak Meaning – poczucie sensu
Dobrostan to nie tylko komfort i przyjemność. To również świadomość, że nasze życie ma sens, że przynależymy do czegoś większego niż my sami. Poczucie sensu często wynika z działań społecznych, duchowości, pracy, która pomaga innym, czy relacji rodzinnych. Nawet w trudnych sytuacjach życiowych poczucie sensu może być źródłem siły i nadziei.
A jak Accomplishment – osiągnięcia
Potrzebujemy wyznaczać i realizować cele, mieć ku czemu dążyć, zaspokajać dążenia. Ludzie potrzebują mieć poczucie sprawczości – że coś potrafią, rozwijają się, pokonują trudności i realizują cele. Osiągnięcia nie muszą oznaczać spektakularnych sukcesów. To także codzienne, małe postępy, które budują poczucie skuteczności i satysfakcji z życia. Ważne jest, by traktować drogę do celu jako jeden z elementów składowych, a nie główny czynnik dobrostanu.
Jak świadomie wspierać i rozwijać dobrostan?
podejmować najlepsze dla siebie decyzje oparte na intuicji i obiektywnej ocenie sytuacji;
aktywnie i świadomie rozwijać swoją działalność zawodową;
dostrzegać możliwości i odważnie realizować swoje inicjatywy;
odczuwać zadowolenie, sens i radość z życia;
budować swoją odporność psychiczną, aby sprostać wyzwaniom w codziennych sytuacjach;
być uważnym na swoje myśli i emocje, rozumieć co ważnego nam przekazują, przeformułować je na pozytywne, inspirujące i wspierające nas do działania myśli i emocje;
budować prawdziwy obraz siebie– uważać siebie za osobę autentyczną (prawdziwą i spójną w swoich myślach, emocjach i działaniach), wartościową, umiejącą akceptować swoje wady i doceniać zalety, osiągnięcia i swoje zdrowie;
tworzyć pozytywne relacje z innymi ludźmi i ze swoim otoczeniem,
świadomie wpływać na biochemię swojego organizmu i zdrowie.
Dobrostan to konkretna struktura psychiczna, którą można wspierać i rozwijać. Nie każdy element musi być zawsze obecny w równym stopniu, ale ich integracja daje nam fundament do zdrowia psychicznego i poczucia pełni życia.
W Projekcie DobroSTAN właśnie na tych filarach opieramy nasze działania: od menu restauracji, przez produkty terapeutyczne, po warsztaty i wsparcie psychologiczne. Nie chodzi nam o perfekcję, ale o codzienną praktykę – wspierającą, łagodną i opartą na wiedzy.
LITERATURA
Fredrickson, B. L. (2009).Pozytywność. Naukowe podejście do emocji, które pomaga zmienić jakość życia, wyd. Zysk i S-ka
Keyes, C. L. M. (2002).The mental health continuum: From languishing to flourishing in life. Journal of Health and Social Behavior, 43(2), 207–222.
Ryff, C. D., & Singer, B. (2008).Know thyself and become what you are: A eudaimonic approach to psychological well-being. Journal of Happiness Studies, 9, 13–39.
Seligman M. (2011), Pełnia życia –Nowe spojrzenie na kwestię szczęścia i dobrego życia, wyd. Media Rodzina
Komentarze